هوش مصنوعی در حال تغییر شیوه تولید بازی‌های ویدیویی است؛ از ساخت محیط‌ها و شخصیت‌های هوشمند گرفته تا تولید دیالوگ و شبیه‌سازی صدای انسان. یکی از مهم‌ترین پیامدهای این فناوری، تغییر رابطه میان استودیوهای بازی‌سازی و صداپیشگانی است که صدای آن‌ها به بخشی از هویت شخصیت‌های بازی تبدیل می‌شود. با پیشرفت فناوری شبیه‌سازی صدا، یک استودیو می‌تواند بدون حضور دوباره بازیگر، دیالوگ‌های جدیدی با صدایی شبیه به او تولید کند؛ موضوعی که پرسش‌های مهمی درباره رضایت، دستمزد و مالکیت اجرای هنری به وجود آورده است.

در این مقاله می‌خوانیم:

نمایش بیشتر نمایش کمتر

در واکنش به این تغییرات، اتحادیه بازیگران و هنرمندان رسانه‌ای آمریکا (SAG-AFTRA) در قرارداد بازی‌های ویدیویی سال 2025، مجموعه‌ای از مقررات مرتبط با هوش مصنوعی و نسخه‌های دیجیتال بازیگران را به توافق خود اضافه کرد. این قرارداد تلاش می‌کند استفاده از نسخه‌های دیجیتال صدا و تصویر بازیگران را در چارچوبی مشخص قرار دهد و برای این کار، الزامات مربوط به رضایت، اطلاع‌رسانی و پرداخت دستمزد را تعیین می‌کند.

قرارداد SAG-AFTRA در سال 2025 چه تغییراتی ایجاد کرد؟

قرارداد جدید SAG-AFTRA در ژوئیه 2025 به تصویب اعضای اتحادیه رسید. بر اساس اعلام رسمی این سازمان، 95٫04 درصد از اعضای شرکت‌کننده به تصویب توافق رای مثبت دادند و 4٫96 درصد با آن مخالفت کردند. این توافق علاوه بر افزایش دستمزدها و تغییر برخی شرایط کاری، شامل مقررات تازه‌ای برای استفاده از هوش مصنوعی و نسخه‌های دیجیتال اجراهای بازیگران است.

یکی از اهداف اصلی این بخش از قرارداد، مشخص‌کردن شرایطی است که شرکت‌های بازی‌سازی می‌توانند از نسخه دیجیتال یک بازیگر برای تولید اجرای جدید استفاده کنند. به این ترتیب، صرف در اختیار داشتن فایل‌های صوتی یا تصویری یک بازیگر به معنای مجازبودن استفاده نامحدود از آن‌ها برای ساخت محتوای تازه نیست.

البته باید توجه داشت که این توافق، یک قرارداد صنفی در صنعت بازی‌های ویدیویی آمریکا میان SAG-AFTRA و شرکت‌های مشمول آن است و نباید آن را قانونی جهانی یا مقرراتی دانست که به‌طور خودکار در تمام کشورها اجرا می‌شود.

SAG-AFTRA

نسخه دیجیتال صدا (Vocal Digital Replica) چیست؟

یکی از اصطلاحات کلیدی در قرارداد 2025، نسخه دیجیتال صدا (Vocal Digital Replica) است. این اصطلاح به نسخه‌ای دیجیتالی اشاره دارد که با استفاده از فناوری‌های الگوریتمی می‌تواند اجرای صوتی جدیدی را با صدای یک بازیگر مشخص تولید کند.

نکته مهم این است که چنین نسخه‌ای صرفاً یک فایل ضبط‌شده یا صدای ویرایش‌شده نیست. طبق تعریف قرارداد، نسخه دیجیتال صدا باید بتواند دیالوگ‌ها یا اجراهای صوتی جدیدی تولید کند که پیش‌تر توسط خود بازیگر ضبط نشده‌اند و همچنان به‌طور عینی قابل‌شناسایی به‌عنوان صدای همان فرد باشند.

برای مثال، تصور کنید یک صداپیشه برای شخصیتی در یک بازی نقش‌آفرینی ده‌ها ساعت دیالوگ ضبط کرده است. استودیو با استفاده از این اجراها یک نسخه دیجیتال از صدای او ایجاد می‌کند. اگر این نسخه بتواند جمله‌های جدیدی را تولید کند که بازیگر هرگز آن‌ها را ضبط نکرده است، استفاده از آن می‌تواند مشمول مقررات مربوط به Vocal Digital Replica باشد.

در مقابل، برخی تغییرات فنی مانند کاهش نویز، تنظیم سرعت، اصلاح زیر و بمی صدا یا ویرایش و جابه‌جایی بخش‌های ضبط‌شده، در بخش هوش مصنوعی قرارداد به‌عنوان «روش‌های پردازش» (Processing Practices) از این مقررات مستثنا شده‌اند.

رضایت بازیگر؛ شرط اصلی استفاده از صدای دیجیتال

یکی از مهم‌ترین بخش‌های توافق SAG-AFTRA، الزام به دریافت رضایت بازیگر برای ایجاد و استفاده از نسخه دیجیتال اوست. طبق قرارداد، این رضایت باید به‌صورت کتبی، واضح و جداگانه ثبت شود و بازیگر باید بتواند مشخص کند که با چه نوع استفاده‌ای از نسخه دیجیتال خود موافقت می‌کند.

شرکت تولیدکننده نیز نمی‌تواند صرفاً با دریافت یک اجازه کلی، اختیار نامحدودی برای استفاده از صدای دیجیتال بازیگر به دست آورد. قرارداد الزام می‌کند که کارفرما توضیح نسبتاً مشخصی از کاربرد موردنظر ارائه دهد. این توضیحات باید اطلاعاتی مانند موارد زیر را در بر بگیرد:

  • نام رمز یا عنوان پروژه و ژانر بازی

  • مشخص‌بودن اینکه بازی بر اساس یک مجموعه یا اثر فکری قبلی ساخته شده است یا خیر

  • اینکه بازیگر قرار است نقش قبلی خود را دوباره اجرا کند یا نه

  • نوع محتوا، از جمله وجود محتوای خشونت‌آمیز، جنسی یا الفاظ توهین‌آمیز نژادی

  • اندازه و میزان حضور شخصیت در بازی

  • مشخص‌بودن استفاده احتمالی از نسخه دیجیتال برای تولید دیالوگ در لحظه

این اطلاعات اهمیت زیادی دارند؛ زیرا بازیگر باید بداند صدای دیجیتال او قرار است در چه شرایطی و برای چه نوع محتوایی استفاده شود.

همچنین اگر استفاده واقعی از نسخه دیجیتال با توضیحاتی که هنگام دریافت رضایت ارائه شده مطابقت نداشته باشد، رضایت قبلی دیگر معتبر نخواهد بود و استفاده از آن نسخه مجاز نیست. در شرایط عادی، بازیگر پس از ارائه رضایت نمی‌تواند آن را به‌صورت یک‌طرفه پس بگیرد؛ مگر اینکه شرایط تعلیق رضایت را به‌طور مستقل در قرارداد خود توافق کرده باشد یا شرایط مربوط به اعتصاب و تعلیق رضایت در توافق صنفی اعمال شود.

دستمزد صداپیشگان برای تولید دیالوگ با هوش مصنوعی

یکی دیگر از موضوعات مهم قرارداد، پرداخت دستمزد برای استفاده از نسخه دیجیتال بازیگر است. در این توافق، استفاده از صدای دیجیتال به معنای دریافت رایگان و نامحدود اجرای بازیگر نیست.

بر اساس مفاد قرارداد، برای استفاده از نسخه دیجیتال صدا (Vocal Digital Replica)، بازیگر باید حداقل مبلغی معادل دستمزد یک جلسه ضبط در سطح مشخص‌شده برای ادغام محدود (Limited Integration) دریافت کند. این پرداخت برای هر 300 خط دیالوگ تولیدشده در نظر گرفته شده است.

در این قرارداد، هر خط به‌طور میانگین شامل 10 کلمه دیالوگ یا یک صدای مستقل مانند صدای هیولاها و صداهای ناشی از تلاش و فعالیت بدنی در بازی تعریف شده است.

علاوه بر این، زمانی که بازیگر برای ایجاد نسخه دیجیتال خود صرف می‌کند، به‌عنوان زمان کاری محسوب می‌شود و باید مطابق شرایط کاری قرارداد برای آن دستمزد دریافت کند.

این مقررات تلاش می‌کنند میان استفاده از فناوری‌های جدید و ارزش اجرای انسانی تعادل برقرار کنند؛ به‌خصوص در شرایطی که نسخه دیجیتال می‌تواند بخشی از وظایفی را انجام دهد که پیش‌تر به حضور دوباره صداپیشه نیاز داشت.

تولید دیالوگ در لحظه (Real-Time Generation) و قوانین سخت‌گیرانه‌تر

یکی از کاربردهای پیشرفته هوش مصنوعی در بازی‌ها، تولید دیالوگ در لحظه است. در این روش، دیالوگ شخصیت‌ها از قبل ضبط و آماده نشده است؛ بلکه نسخه دیجیتال صدا می‌تواند در زمان اجرای بازی، گفتار جدیدی تولید کند.

برای مثال، در یک بازی تعاملی ممکن است بازیکن بتواند با یک شخصیت هوشمند گفت‌وگو کند و پاسخ‌هایی دریافت کند که از پیش در قالب دیالوگ‌های ثابت نوشته نشده‌اند. اگر صدای یک صداپیشه برای تولید چنین پاسخ‌هایی به کار گرفته شود، این استفاده مشمول مقررات ویژه قرارداد خواهد بود.

طبق توافق SAG-AFTRA، استفاده از نسخه دیجیتال برای تولید دیالوگ در لحظه باید از ابتدا در توضیحات ارائه‌شده به بازیگر مشخص شود. همچنین حداقل دستمزد این نوع استفاده، معادل 750 درصد نرخ پایه قابل‌اعمال برای هر نسخه دیجیتال در هر پروژه بازی است. حداکثر پاداش دستمزد اضافی پیش‌بینی‌شده در قرارداد نیز به این پرداخت اضافه می‌شود.

این رقم به معنای دریافت 750 درصد از درآمد بازی یا فروش آن نیست؛ بلکه مبنای محاسبه، نرخ پایه دستمزد تعیین‌شده در قرارداد است.

توافق درباره تعلیق رضایت در زمان اعتصاب نیز برای این نوع استفاده جزئیات مهمی دارد. اگر نسخه دیجیتال برای تولید دیالوگ در لحظه در نسخه عمومی بازی به کار گرفته شده باشد، بازیگر دیگر نمی‌تواند در زمان اعتصاب، رضایت خود را برای تولید دیالوگ‌های جدید از این طریق به حالت تعلیق درآورد. این موضوع یکی از استثناهای مهم در مقررات مربوط به تعلیق رضایت است.

نسخه دیجیتال مستقل (Independently Created Digital Replica) چه تفاوتی دارد؟

قرارداد 2025 علاوه بر نسخه دیجیتال صدا و تصویر که با استفاده از اجراهای تحت پوشش قرارداد ایجاد می‌شوند، اصطلاح دیگری با عنوان نسخه دیجیتال مستقل (Independently Created Digital Replica یا ICDR) را نیز تعریف می‌کند.

این اصطلاح به نسخه دیجیتالی اشاره دارد که می‌تواند اجرای جدیدی از یک بازیگر مشخص تولید کند، اما شیوه ایجاد آن با تعریف نسخه دیجیتال معمولی در قرارداد تفاوت دارد. برای مثال، ممکن است این نسخه عمدتاً با استفاده از اجراهایی ساخته شده باشد که تحت پوشش قرارداد بازی‌های ویدیویی SAG-AFTRA ضبط نشده‌اند یا یک سیستم هوش مصنوعی مولد با واردکردن نام بازیگر برای تولید آن به کار رفته باشد.

البته قرارداد برای تشخیص این دو نوع نسخه، شرایط مشخصی در نظر گرفته است. از جمله اینکه بازیگر باید در سه سال گذشته تحت یک قرارداد جمعی SAG-AFTRA مشغول به کار بوده باشد و اجرای تولیدشده نیز به‌جای اجرای خود او استفاده شود و به‌طور عینی قابل‌شناسایی به‌عنوان صدای یا تصویر همان بازیگر باشد.

برای استفاده از نسخه دیجیتال مستقل نیز رضایت کتبی و مشخص بازیگر لازم است. با این حال، شرایط پرداخت دستمزد آن با نسخه دیجیتال معمولی یکسان نیست و میزان دستمزد باید از طریق مذاکره میان طرفین تعیین شود.

گزارش استفاده از نسخه دیجیتال و حقوق بازیگران پس از مرگ

قرارداد SAG-AFTRA تنها به دریافت رضایت و پرداخت دستمزد محدود نمی‌شود. شرکت‌های تولیدکننده موظف‌اند حداکثر تا 90 روز پس از انتشار عمومی بازی، گزارشی از استفاده از نسخه دیجیتال در اختیار بازیگر قرار دهند.

این گزارش باید اطلاعاتی درباره شخصیت‌هایی که از نسخه دیجیتال بازیگر برای آن‌ها استفاده شده و نحوه محاسبه دستمزد ارائه کند. برای مثال، تعداد خطوط دیالوگ تولیدشده یا تعداد روزهای کاری تخمینی در محاسبه پرداخت باید مشخص باشد.

توافق همچنین شرایط استفاده از نسخه دیجیتال بازیگران درگذشته را تعیین می‌کند. اگر بازیگر در زمان حیات خود رضایت لازم را ارائه کرده باشد، این رضایت پس از مرگ نیز معتبر باقی می‌ماند؛ مگر اینکه خود بازیگر هنگام ارائه رضایت، محدودیت دیگری تعیین کرده باشد.

اما اگر بازیگر پیش از ارائه رضایت فوت کرده باشد، شرکت باید موافقت نماینده قانونی او، مانند نماینده ترکه یا دارایی‌های باقی‌مانده، را دریافت کند. در صورتی که چنین نماینده‌ای قابل‌شناسایی یا دسترسی نباشد، قرارداد امکان دریافت رضایت از اتحادیه را نیز پیش‌بینی کرده است.

قرارداد هوش مصنوعی و حقوق صداپیشگان بازی‌های ویدیویی SAG-AFTRA 2025

آینده صداپیشگان در صنعت بازی‌سازی با گسترش هوش مصنوعی

قرارداد SAG-AFTRA نشان می‌دهد که بحث هوش مصنوعی در صنعت بازی‌سازی دیگر صرفاً به قابلیت‌های فنی محدود نیست و موضوعاتی مانند رضایت، دستمزد، شفافیت و حقوق اجرای هنری نیز اهمیت پیدا کرده‌اند.

فناوری تولید صدای مصنوعی می‌تواند فرایند ضبط دیالوگ را برای استودیوها انعطاف‌پذیرتر کند و امکان تولید گفت‌وگوهای متنوع‌تر را فراهم آورد؛ اما استفاده از صدای قابل‌شناسایی یک بازیگر برای تولید اجرای جدید، بدون تعیین شرایط و حقوق او، می‌تواند پیامدهای جدی برای حرفه صداپیشگی داشته باشد.

توافق سال 2025 SAG-AFTRA را می‌توان تلاشی برای مشخص‌کردن همین مرزها دانست. این قرارداد استفاده از نسخه‌های دیجیتال را به‌طور کامل ممنوع نمی‌کند؛ بلکه برای کاربرد آن‌ها در پروژه‌های مشمول توافق، الزاماتی درباره رضایت، توضیح نوع استفاده، پرداخت دستمزد و گزارش‌دهی تعیین می‌کند.

با پیشرفت مدل‌های هوش مصنوعی مولد و افزایش استفاده از شخصیت‌های تعاملی در بازی‌ها، احتمالاً موضوعاتی مانند تولید دیالوگ پویا و شبیه‌سازی اجرای بازیگران اهمیت بیشتری پیدا خواهند کرد. با این حال، اینکه این فناوری‌ها در نهایت چه تاثیری بر بازار کار صداپیشگان خواهند گذاشت، به نحوه استفاده استودیوها، توافق‌های صنفی و قوانین هر کشور بستگی دارد.

منابع اصلی