از اولین باری که پشت فرمان یک ماشین دزدی در خیابان‌های Vice City یا Liberty City نشستید، شاید تصور نمی‌کردید در حال تجربه یکی از تاثیرگذارترین و پرفروش‌ترین مجموعه‌های تاریخ بازی‌های ویدیویی هستید. مجموعه Grand Theft Auto (GTA) در سال 1997 با زاویه دید از بالا آغاز شد، اما انتشار GTA III در سال 2001 و ورود این مجموعه به دنیای سه‌بعدی و جهان‌باز، مسیر صنعت بازی را تغییر داد. پس از آن، Vice City با فضای نئونی و موسیقی الهام‌گرفته از دهه 80 میلادی، San Andreas با دنیای گسترده و داستان خیابانی‌اش، GTA IV با روایت جدی‌تر و تلخ‌تر و در نهایت GTA V با سه شخصیت قابل‌بازی و شهری زنده و پرجزئیات، هرکدام به خاطره‌ای ماندگار برای نسل‌های مختلف بازیکنان تبدیل شدند.

در این مقاله می‌خوانیم:

آزادی عمل، شهرهای زنده، موسیقی‌های خاطره‌انگیز و داستان‌هایی درباره دنیای خلافکارها، از مهم‌ترین ویژگی‌هایی هستند که GTA را به مجموعه‌ای منحصربه‌فرد تبدیل کرده‌اند. ترکیب تعقیب‌وگریزهای هیجان‌انگیز با طنز تلخ و نگاهی کنایه‌آمیز به جامعه نیز باعث شده این بازی‌ها شباهت‌های زیادی به برخی آثار سینمایی داشته باشند.

مجموعه GTA تاکنون بیش از 460 میلیون نسخه فروش داشته و سهم GTA V از این آمار به بیش از 220 میلیون نسخه رسیده است. حالا که کمتر از چند روز تا عرضه GTA VI در 19 نوامبر 2026 باقی مانده، فرصت خوبی است تا با هشت فیلم آشنا شویم که از نظر داستان، شخصیت‌ها و فضای کلی، حال‌وهوای این مجموعه را تداعی می‌کنند.

از صعود جاه‌طلبانه خلافکارها تا سرقت‌های بزرگ و تعقیب‌وگریزهای نفس‌گیر، این فیلم‌ها هرکدام بخشی از دنیای آشنای GTA را به سینما آورده‌اند.

1. صورت‌زخمی (Scarface)

  • کارگردان: برایان دی پالما

  • سال ساخت: 1983

  • مدت زمان: 170 دقیقه

  • IMDb: 8.3

1. صورت‌زخمی (Scarface) - اگر عاشق جی تی ای (GTA) هستید، این فیلم‌ها را از دست ندید

تونی مونتانا، مهاجری کوبایی، در اوایل دهه 1980 بدون پول و جایگاه اجتماعی وارد میامی می‌شود. جاه‌طلبی و بی‌پروایی او باعث می‌شود از فعالیت‌های کوچک خیابانی به دنیای قاچاق مواد مخدر راه پیدا کند. اما با افزایش قدرت و ثروتش، دشمنان و خطرهای بیشتری هم در مسیرش قرار می‌گیرند.

2. مخمصه (Heat)

  • کارگردان: مایکل مان

  • سال ساخت: 1995

  • مدت زمان: 170 دقیقه

  •  IMDb: 8.3

2. مخمصه (Heat) - اگر عاشق جی تی ای (GTA) هستید، این فیلم‌ها را از دست ندید

نیل مک‌کالی رهبر گروهی از سارقان حرفه‌ای در لس‌آنجلس است که برای اجرای هر سرقت بزرگ، نقشه‌ای دقیق و حساب‌شده طراحی می‌کند. در سوی دیگر، وینسنت هنا، کارآگاه سرسخت پلیس لس‌آنجلس، پس از یکی از سرقت‌های این گروه وارد ماجرا می‌شود و تعقیب آن‌ها را آغاز می‌کند. به‌تدریج رقابتی جدی میان این دو شکل می‌گیرد که زندگی شخصی‌شان را نیز تحت‌تاثیر قرار می‌دهد.

3. سریع و خشن 5 (Fast Five)

  • کارگردان: جاستین لین

  • سال ساخت: 2011

  • مدت زمان: 130 دقیقه

  • IMDb: 7.3

3. سریع و خشن 5 (Fast Five) - اگر عاشق جی تی ای (GTA) هستید، این فیلم‌ها را از دست ندید

دامینیک تورتو و برایان اوکانر که از دست قانون فراری هستند، به ریو دو ژانیرو پناه می‌برند. آن‌ها برای رسیدن به آزادی، گروهی از افراد با مهارت‌های مختلف را دور هم جمع می‌کنند تا سرقتی بزرگ از یک تاجر قدرتمند و بی‌رحم انجام دهند. در همین حال، ماموری فدرال و سرسخت نیز در تعقیب آن‌هاست.

4. پایان کشیک (End of Watch)

  • کارگردان: دیوید آیر

  • سال ساخت: 2012

  • مدت زمان: 109 دقیقه

  • IMDb: 7.6

4. پایان کشیک (End of Watch) - اگر عاشق جی تی ای (GTA) هستید، این فیلم‌ها را از دست ندید

برایان تیلور و مایک زاوالا دو افسر جوان پلیس لس‌آنجلس و دوستانی صمیمی هستند که در محله‌های خطرناک جنوب شهر گشت‌زنی می‌کنند. آن‌ها بخش زیادی از اتفاقات روزمره خود را با دوربین ضبط می‌کنند، اما یک بازرسی معمولی باعث می‌شود با گروهی بسیار خطرناک و قدرتمند روبه‌رو شوند.

5. آقایان (The Gentlemen)

  • کارگردان: گای ریچی

  • سال ساخت: 2019

  • مدت زمان: 113 دقیقه

  • IMDb: 7.8

5. آقایان (The Gentlemen) - اگر عاشق جی تی ای (GTA) هستید، این فیلم‌ها را از دست ندید

میکی پیرسون، یک آمریکایی ثروتمند ساکن لندن، امپراتوری بزرگی در زمینه تولید و توزیع ماری‌جوانا ایجاد کرده است. او تصمیم می‌گیرد کسب‌وکار پرسود خود را بفروشد و از دنیای خلافکاری فاصله بگیرد؛ اما انتشار این خبر باعث می‌شود گروه‌های مختلف تبهکار برای تصاحب امپراتوری او وارد عمل شوند. از باج‌گیری و رشوه گرفته تا نقشه‌های پیچیده و خیانت‌های غیرمنتظره، همه‌چیز به زنجیره‌ای از درگیری‌ها و اتفاقات پیش‌بینی‌نشده تبدیل می‌شود.

6. رنج و گنج (Pain & Gain)

  • کارگردان: مایکل بی

  • سال ساخت: 2013

  • مدت زمان: 129 دقیقه

  • IMDb: 6.4

6. رنج و گنج (Pain & Gain) - اگر عاشق جی تی ای (GTA) هستید، این فیلم‌ها را از دست ندید

این فیلم براساس ماجرایی واقعی در میامی دهه 1990 ساخته شده است. دنیل لوگو، مربی یک باشگاه بدنسازی، از زندگی معمولی خود خسته شده و رویای رسیدن به ثروت و موفقیت را در سر دارد. او با کمک دو همکار بدنسازش نقشه‌ای برای به‌دست‌آوردن پول یکی از مشتریان ثروتمند باشگاه طراحی می‌کند؛ اما برخلاف تصورشان، همه‌چیز طبق برنامه پیش نمی‌رود.

7. بیبی راننده (Baby Driver)

  • کارگردان: ادگار رایت

  • سال ساخت: 2017

  • مدت زمان: 113 دقیقه

  • IMDb: 7.5

7. بیبی راننده (Baby Driver) - اگر عاشق جی تی ای (GTA) هستید، این فیلم‌ها را از دست ندید

بیبی، راننده‌ای جوان و ماهر است که سارقان را پس از انجام سرقت به محل امن می‌رساند. او برای تمرکز هنگام رانندگی به موسیقی گوش می‌دهد و به‌دلیل بدهی‌ای که دارد، مجبور است برای رئیس یک گروه تبهکار کار کند. اما آشنایی با دختری جوان باعث می‌شود به فکر کنارگذاشتن این زندگی بیفتد؛ تصمیمی که عملی‌کردنش چندان آسان نیست.

8. آمبولانس (Ambulance)

  • کارگردان: مایکل بی

  • سال ساخت: 2022

  • مدت زمان: 136 دقیقه

  • IMDb: 6.1

8. آمبولانس (Ambulance) - اگر عاشق جی تی ای (GTA) هستید، این فیلم‌ها را از دست ندید

دو برادر با شرایطی کاملاً متفاوت تصمیم می‌گیرند یک سرقت بانکی انجام دهند. یکی از آن‌ها کهنه‌سربازی است که برای تامین هزینه درمان همسرش به پول نیاز دارد و دیگری خلافکاری حرفه‌ای است. با شکست نقشه سرقت، آن‌ها برای فرار یک آمبولانس را می‌دزدند و خیلی زود تعقیب‌وگریزی گسترده با پلیس لس‌آنجلس آغاز می‌شود.

چرا این فیلم‌ها برای طرفداران GTA جذاب هستند؟

این هشت فیلم با وجود تفاوت در سال ساخت، داستان و سبک روایت، ویژگی‌های مشترکی دارند که برای طرفداران GTA آشناست. در بسیاری از آن‌ها، شخصیت‌های اصلی از موقعیتی معمولی یا حتی دشوار شروع می‌کنند و با جاه‌طلبی و پذیرفتن خطرهای مختلف، به دنبال رسیدن به قدرت و ثروت هستند؛ مسیری که در نسخه‌های مختلف GTA نیز بارها دیده‌ایم.

از طرف دیگر، شهر در این فیلم‌ها صرفاً پس‌زمینه اتفاقات نیست. میامی، لس‌آنجلس و ریو هرکدام هویت و فضای مخصوص به خود را دارند؛ درست مانند Vice City و لس‌سانتوس در بازی. سرقت‌های برنامه‌ریزی‌شده، تعقیب‌وگریزهای خیابانی، درگیری با پلیس و موسیقی نیز بخش مهمی از هیجان داستان را شکل می‌دهند. در کنار این موارد، طنز تلخ و نگاه انتقادی به رویای آمریکایی، شباهت دیگری است که برخی از این فیلم‌ها را به دنیای GTA نزدیک می‌کند.

بااین‌حال، تفاوت مهمی هم وجود دارد: در بازی معمولاً پس از یک خرابکاری می‌توان ماموریت را از ابتدا شروع کرد، اما فیلم‌ها فرصت چنین کاری را به شخصیت‌هایشان نمی‌دهند. آن‌ها باید با پیامد انتخاب‌های خود روبه‌رو شوند. شاید همین ترکیب از آزادی، هیجان، خلافکاری و نمایش عواقب تصمیم‌هاست که تماشای این فیلم‌ها را برای طرفداران GTA جذاب می‌کند.