بیشتر سری‌های بلندمدت بازی یا یک خط زمانی واحد را سال‌ها کش می‌دهند و زیر بار تناقض‌ها خم می‌شوند، یا هر چند سال یک‌بار همه‌چیز را از صفر می‌سازند. Rockstar Games (راک‌استار گیمز) راه سومی رفت: به‌جای یک خط زمانی خطی، سه حباب واقعیت جداگانه برای سری GTA ساخت. این سه 2D Universe (جهان دو بعدی)، 3D Universe (جهان سه بعدی) و HD Universe (جهان اچ‌دی) نام دارند و هرکدام یک continuity (پیوستگی داستانی) مستقل با تاریخ، شخصیت‌ها و جغرافیای خودش است.

در این مقاله می‌خوانیم:

نمایش بیشتر نمایش کمتر

دلیل این بازنشانی‌های دوره‌ای پیش از هر چیز فناوری بود. وقتی Grand Theft Auto III (جی تی ای 3) در 2001 روی PlayStation 2 (پلی‌استیشن 2) به‌عنوان اولین عنوان کاملاً سه بعدی و open-world (جهان‌باز)  عرضه شد، آن‌قدر با گذشته فاصله داشت که ادامه‌ی همان قصه‌ها منطقی نبود. در 2008 هم Grand Theft Auto IV (جی تی ای 4) با نقشه‌ای کاملاً بازطراحی‌شده و لحنی زمینی‌تر، دوران اچ‌دی را آغاز کرد. مقیاس نقشه‌ها نیز در همین مسیر رشد کرد: از Liberty City (لیبرتی سیتی)، شهری با سه جزیره، تا San Andreas (سن اندریاس)، ایالتی کامل با سه شهر بزرگ. هر جهش سخت‌افزاری فرصتی بود برای ساختن بنیانی تازه، نه وصله‌کاری روی پیشینه‌ی قدیمی.

قانون طلایی این مقاله ساده است: رویدادها و شخصیت‌های یک جهان در جهان دیگر به‌عنوان تاریخ مشترک وجود ندارند. نام‌ها تکرار می‌شوند، اما شهرها، آدم‌ها و گذشته‌ی آن‌ها تکرار نمی‌شوند. نکته‌ی مهم‌تر اینکه برچسب‌های «دو بعدی»، «سه بعدی» و «اچ‌دی» نام پیوستگی‌های داستانی‌اند، نه زاویه‌ی دوربین یا سطح گرافیک. بهترین شاهد این تفکیک دو بازی دستی‌اند: Grand Theft Auto Advance (جی تی ای ادونس) با دوربین top-down (از بالا) عضو جهان سه بعدی است و Grand Theft Auto: Chinatown Wars (جی تی ای: چایناتاون وارز) با نمای top-down و isometric (ایزومتریک) متعلق به جهان اچ‌دی.

در ادامه هر جهان را جداگانه مرور می‌کنیم، پیوندهای مستقیم درون هر جهان را نشان می‌دهیم و در پایان قوانین رابطه‌ی سه جهان را بر پایه‌ی canon - به معنای رسمی و معتبر بودن رویدادها در چارچوب داستان اصلی - بررسی می‌کنیم؛ یعنی فقط آنچه خود روایت رسمی بازی‌ها تایید می‌کند.

جهان دو بعدی: ریشه‌های آرکید

جهان دو بعدی: ریشه‌های آرکید - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

2D Universe اولین پیوستگی داستانی سری است و چهار عنوان را در خود جا می‌دهد: Grand Theft Auto، دو بسته‌ی الحاقی London (لندن) و Grand Theft Auto 2 (جی تی ای 2). هر چهار بازی از نمای بالا تجربه می‌شوند، اما معیار عضویت در این جهان دوربین نیست؛ معیار، تعلق به همان پیوستگی داستانی است. همین نکته را بعدتر با Advance و Chinatown Wars هم می‌بینیم: دوربین بالا لزوماً به معنای جهان دو بعدی نیست.

Grand Theft Auto (جی تی ای) - 1997

Grand Theft Auto (جی تی ای) - 1997 - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

Grand Theft Auto 1 (جی تی ای 1) را DMA Design (دی‌ام‌ای دیزاین) ساخت و BMG Interactive (بی‌ام‌جی اینتراکتیو) در نوامبر 1997 منتشر کرد. این بازی سه شهر خیالیِ آمریکایی را معرفی کرد که بعدها به نام‌های ثابت سری تبدیل شدند: Liberty City (لیبرتی سیتی)، Vice City (وایس سیتی) و San Andreas (سن اندریاس). همین بازی جهان دو بعدی را بنا نهاد. نسخه‌های بعدیِ این شهرها در جهان‌های دیگر بازآفرینی‌اند، نه ادامه‌ی شهرهای همین بازی.

GTA: London 1969 (جی‌تی‌ای: لندن 1969) و GTA: London 1961 (جی‌تی‌ای: لندن 1961) - 1999

GTA: London 1969 (جی‌تی‌ای: لندن 1969) و GTA: London 1961 (جی‌تی‌ای: لندن 1961) - 1999 - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

این دو عنوان بسته‌ی الحاقی (expansion pack) برای Grand Theft Auto اولند. London 1969 در آوریل 1999 منتشر شد و داستانش در سال 1969 می‌گذرد؛ اولین بسته‌ی الحاقی بازی اول بود. London 1961 در جولای 1999 به‌صورت دانلود رایگان برای PC (پی‌سی) عرضه شد. این دومین بسته‌ی ماموریت‌ها، هشت سال پیش از London 1969 اتفاق می‌افتد و برای اجرای آن هم Grand Theft Auto و هم London 1969 لازم بود.

ترتیب انتشار و ترتیب داستانی این دو بسته وارونه‌اند و هر دو کهن‌ترین عنوان‌های خط زمانی سری‌اند. London (لندن) تفاوت دیگری هم دارد: نسخه‌ای خیالی‌شده از شهر پایتخت United Kingdom (بریتانیا) با مکان‌ها، خودروها و ارجاعات فرهنگی قابل‌شناسِ بریتانیایی، و تنها عناوین GTA که عمدتاً در یک شهر واقعی می‌گذرند، نه شهری خیالی در آمریکا. مهم‌تر از همه، اشاره به لندن در عناوین بعدی جهان سه بعدی و اچ‌دی وجود دارد، اما این اشاره‌ها رویدادهای London 1961 و London 1969 را در آن جهان‌ها canon نمی‌کنند.

Grand Theft Auto 2 (جی تی ای 2) - 1999

Grand Theft Auto 2 (جی تی ای 2) - 1999 - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

Grand Theft Auto 2 آخرین عنوان جهان دو بعدی است. DMA Design آن را ساخت و در 22 اکتبر 1999 برای PlayStation (پلی‌استیشن) و در 27 اکتبر 1999 برای PC منتشر شد. داستان در Anywhere City (انی‌ور سیتی) می‌گذرد؛ شهری خیالی، آمریکایی، آینده‌نگرانه و دیستوپیایی. کاراکتر در نسخه‌های PC، PlayStation و Dreamcast (دریم‌کست) Claude Speed (کلود اسپید) است و روایت حول رقابت هفت باند رقیب برای کنترل و نفوذ در شهر می‌چرخد.

سال وقوع داستان این بازی به‌طور رسمی روشن نیست. تفسیرها از 1999 تا 2013 را شامل می‌شوند و هیچ‌کدام را نمی‌توان قطعی دانست. ارتباط داستانی مهم و تاییدشده‌ای هم میان این بازی و دیگر عناوین GTA ثابت نشده است؛ نام Claude نباید گمراه‌تان کند، چون Claude Speed پیوند داستانی تاییدشده‌ای با شخصیت Claude در جهان سه بعدی ندارد.

پیوندهای درون‌جهانی

  • London 1969 بسته‌ی الحاقی Grand Theft Auto (1997) است.
  • London 1961 پیش‌درآمد London 1969 است و داستانش هشت سال پیش‌تر می‌گذرد.
  • Grand Theft Auto 2 پایان‌بخش جهان است و پیوند داستانی مهم و تاییدشده‌ای با بقیه ندارد.

نتیجه اینکه جهان دو بعدی بیشتر شبیه یک خانواده‌ی بازی است تا یک ساگای داستانی پیوسته.

جهان سه بعدی: انقلاب سینمایی

جهان سه بعدی: انقلاب سینمایی - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

3D Universe یک پیوستگی داستانی مشترک است که از 1984 تا 2001 را پوشش می‌دهد و شش عنوان اصلی را در Liberty City، Vice City و ایالت San Andreas به هم وصل می‌کند. این جهان با Grand Theft Auto III آغاز شد، اما برچسب «سه بعدی» به گرافیک اشاره ندارد؛ به عضویت در یک تاریخ مشترک اشاره دارد. گواه روشنش Grand Theft Auto Advance است: بازی‌ای با دوربین از بالا که طبق canon پیش‌درآمد GTA III و عضو کامل جهان سه بعدی است.

Grand Theft Auto III (جی تی ای 3) - 2001

Grand Theft Auto III (جی تی ای 3) - 2001 - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

Grand Theft Auto III را DMA Design ساخت و Rockstar Games در 22 اکتبر 2001 برای PlayStation 2 منتشر کرد؛ اولین عنوان کاملاً سه بعدی و جهان‌باز سری. داستان در سال 2001 در Liberty City می‌گذرد، شهری که عمدتاً از New York City (شهر نیویورک) و با تاثیر از چند شهر دیگر آمریکا الهام گرفته و به سه جزیره‌ی اصلی تقسیم می‌شود: Portland (پورتلند)، Staunton Island (استانتون آیلند) و Shoreside Vale (شورساید ویل). این Liberty City با شهر همنامش در Grand Theft Auto اول در یک پیوستگی نیست.

کاراکتر، Claude (کلود)، جنایتکاری ساکت است که در جریان یک سرقت از بانک، دوست‌دخترش Catalina (کاتالینا) به او خیانت می‌کند. همین دو شخصیت به بقیه‌ی جهان وصل‌اند: Claude و Catalina در Grand Theft Auto: San Andreas (جی تی ای: سن اندریاس) ظاهر می‌شوند که 9 سال پیش‌تر، در 1992 می‌گذرد. همین Liberty City هم در Grand Theft Auto: Liberty City Stories (جی تی ای: لیبرتی سیتی استوریز) با سال 1998 و در Advance با سال 2000 بازمی‌گردد.

Grand Theft Auto: Vice City (جی تی ای: وایس سیتی) - 2002

Grand Theft Auto: Vice City (جی تی ای: وایس سیتی) - 2002 - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

Vice City را Rockstar North (راک‌استار نورث؛ نام جدید DMA Design) ساخت و Rockstar Games در 29 اکتبر 2002 برای PlayStation 2 در آمریکای شمالی منتشر کرد. شهر Vice City عمدتاً از Miami (میامی) در Florida (فلوریدا) الهام گرفته و حال‌وهوای دهه‌ی 1980 را با رنگ‌وبوی Scarface (اسکارفیس) و Miami Vice (میامی وایس) بازسازی می‌کند. داستان در 1986 می‌گذرد و این Vice City هم از شهر همنامش در بازی اول جداست.

Tommy Vercetti (تامی ورستی) با صدای Ray Liotta (ری لیوتا) پس از کمینی در یک معامله‌ی مواد مخدر، تلاش می‌کند امپراتوری جنایی خودش را بسازد. پیش‌درآمد این بازی Grand Theft Auto: Vice City Stories (جی تی ای: وایس سیتی استوریز) است که در 1984 می‌گذرد. Ken Rosenberg (کن روزنبرگ) هم در Vice City حضور دارد و هم در San Andreas (1992). در مقابل، Tommy در GTA III دیده نمی‌شود، با اینکه هر دو بازی عضو یک جهان‌اند؛ عضویت در یک جهان به معنای هم‌صحنه‌شدن همه‌ی کاراکترها نیست.

Grand Theft Auto: San Andreas (جی تی ای: سن اندریاس) - 2004

Grand Theft Auto: San Andreas (جی تی ای: سن اندریاس) - 2004 - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

San Andreas را Rockstar North ساخت و Rockstar Games در 26 اکتبر 2004 منتشر کرد. این بار به‌جای یک شهر، یک ایالت کامل در اختیار بازیکن است که از California (کالیفرنیا) و Nevada (نوادا) الهام گرفته و سه شهر بزرگ دارد: Los Santos (لوس سانتوس) برگرفته از Los Angeles (لس‌آنجلس)، San Fierro (سن فیرو) برگرفته از San Francisco (سان‌فرانسیسکو) و Las Venturas (لاس ونتوراس) برگرفته از Las Vegas (لاس‌وگاس). داستان در 1992 می‌گذرد.

Carl Johnson (کارل جانسون)، معروف به CJ (سی‌جی)، پس از قتل مادرش به Los Santos بازمی‌گردد. ازنظر پیوندها این بازی یکی از پرارتباط‌ترین عنوان‌های جهان سه بعدی است: Ken Rosenberg از Vice City برمی‌گردد، Claude و Catalina از GTA III ظاهر می‌شوند و Salvatore Leone (سالواتوره لئونه) هم حضور دارد که هم به GTA III و هم به Liberty City Stories وصل است.

Grand Theft Auto Advance (جی تی ای ادونس) - 2004

Grand Theft Auto Advance (جی تی ای ادونس) - 2004 - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

Advance را Digital Eclipse (دیجیتال اکلیپس) با نظارت Rockstar North برای Game Boy Advance (گیم‌بوی ادونس) ساخت و Rockstar Games در 26 اکتبر 2004 در آمریکای شمالی منتشر کرد. داستان در Liberty City جهان سه بعدی و در سال 2000 می‌گذرد، یک سال پیش از GTA III. کاراکتر، Mike (مایک)، درباره‌ی مرگ ظاهری شریکش Vinnie (وینی) تحقیق می‌کند.

دوربین بازی از بالا است و شبیه آثار نسل دو بعدی، اما طبق canon پیش‌درآمد GTA III است. یعنی «سه بعدی» نام یک پیوستگی است، نه یک سبک تصویری.

Grand Theft Auto: Liberty City Stories (جی تی ای: لیبرتی سیتی استوریز) - 2005

Grand Theft Auto: Liberty City Stories (جی تی ای: لیبرتی سیتی استوریز) - 2005 - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

Rockstar Leeds (راک‌استار لیدز) و Rockstar North این بازی را برای PSP (پی‌اس‌پی) ساختند و Rockstar Games در 24 اکتبر 2005 منتشرش کرد. داستان در 1998 و در Liberty City می‌گذرد، سه سال پیش از GTA III. Toni Cipriani (تونی سیپریانی)، عضو خانواده‌ی جنایتکار Leone (لئونه)، پس از دوره‌ای پنهان‌زیستی بازمی‌گردد. این بازی پیش‌درآمد GTA III است و شخصیت‌هایی را در خود دارد که در جهان سه بعدی بازمی‌گردند، از جمله Salvatore Leone و Donald Love (دونالد لاو).

Grand Theft Auto: Vice City Stories (جی تی ای: وایس سیتی استوریز) - 2006

Grand Theft Auto: Vice City Stories (جی تی ای: وایس سیتی استوریز) - 2006 - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

Rockstar Leeds و Rockstar North این عنوان را هم برای PSP ساختند و Rockstar Games در 31 اکتبر 2006 منتشرش کرد. داستان در Vice City و در 1984 می‌گذرد، دو سال پیش از Vice City. Victor Vance (ویکتور ونس)، سرجوخه‌ی U.S. Army (ارتش ایالات متحده)، در تلاش است امپراتوری مواد مخدر بسازد. بازی پیش‌درآمد Vice City است و Victor همان شخصیتی است که در معامله‌ی ابتدایی Vice City کشته می‌شود؛ بخش بزرگی از قصه هم رابطه‌ی او با Lance Vance (لنس ونس) را کاوش می‌کند، شخصیتی که از Vice City بازمی‌گردد.

ترتیب داستانی در برابر ترتیب انتشار

ترتیب انتشار با ترتیب داستانی یکی نیست. جدول زیر عنوان‌ها را بر اساس سال داستان می‌چیند و سال انتشار را کنارش می‌گذارد.

سال داستان عنوان شهر کاراکتر سال انتشار
1984 Vice City Stories Vice City Victor Vance 2006
1986 Vice City Vice City Tommy Vercetti 2002
1992 San Andreas ایالت San Andreas Carl Johnson 2004
1998 Liberty City Stories Liberty City Toni Cipriani 2005
2000 Advance Liberty City Mike 2004
2001 Grand Theft Auto III Liberty City Claude 2001

پیوندهای داستانی درون جهان سه بعدی

شخصیت‌های مشترک، چسب واقعی میان این شش عنوان‌اند:

شخصیت عناوین حاضر پیوندی که می‌سازد
Claude و Catalina GTA III، San Andreas 2001 را به 1992 وصل می‌کنند
Ken Rosenberg Vice City، San Andreas 1986 را به 1992 وصل می‌کند
Salvatore Leone GTA III، San Andreas، Liberty City Stories San Andreas را به عناوین Liberty City می‌رساند
Donald Love GTA III، Liberty City Stories Liberty City Stories را به GTA III گره می‌زند
Victor Vance و Lance Vance Vice City، Vice City Stories 1984 را به 1986 وصل می‌کنند

نتیجه یک ساختار دو خوشه‌ای است: خوشه‌ی Liberty City شامل GTA III، Liberty City Stories و Advance، و خوشه‌ی Vice City شامل Vice City و Vice City Stories. San Andreas پل میان این دو خوشه است، چون هم Ken Rosenberg را از Vice City می‌آورد و هم Claude، Catalina و Salvatore Leone را از دنیای Liberty City.

جهان اچ‌دی: واقع گرایی و پیوستگی مدرن

جهان اچ‌دی: واقع گرایی و پیوستگی مدرن - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

HD Universe از 2008 با Grand Theft Auto IV آغاز شد و تا Grand Theft Auto VI (جی تی ای 6) ادامه دارد. این جهان نقشه‌های بازطراحی‌شده، روایتی زمینی‌تر در کنار همان طنز اجتماعی سری و یک تاریخ مدرن یکپارچه دارد که Liberty City، جنوب San Andreas و ایالت Leonida (لئونیدا) را در بر می‌گیرد. اینجا هم برچسب نام یک پیوستگی است، نه یک دوربین: Chinatown Wars با نمای بالا و ایزومتریک عضو همین جهان است و نه جهان دو بعدی.

Grand Theft Auto IV (جی تی ای 4) - 2008

Grand Theft Auto IV (جی تی ای 4) - 2008 - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

Rockstar North این بازی را ساخت و Rockstar Games در 29 آوریل 2008 منتشرش کرد. Liberty City در اینجا از پایه بازطراحی شده و عمدتاً از New York City الهام می‌گیرد؛ در کنارش ایالت همسایه‌ی Alderney (آلدرنی) قرار دارد. داستان در 2008 می‌گذرد و کاراکترش Niko Bellic (نیکو بلیک) است: مهاجری از اروپای شرقی و سرباز سابق که به‌دنبال رویای آمریکایی راهی این شهر می‌شود.

زمینه‌ی Episodes from Liberty City (اپیزودهایی از لیبرتی سیتی) هم اینجا مهم است. یکی از این اپیزودها، The Lost and Damned (ذا لاست اند دَمد)، Johnny Klebitz (جانی کلبیتز) را کاراکتر می‌کند؛ شخصیتی که بعدها در Grand Theft Auto V (جی تی ای 5) مستقیماً ظاهر می‌شود. Grand Theft Auto IV با Chinatown Wars، Grand Theft Auto V و GTA Online (جی تی ای آنلاین) در یک پیوستگی است.

Grand Theft Auto: Chinatown Wars (جی تی ای: چایناتاون وارز) - 2009

Grand Theft Auto: Chinatown Wars (جی تی ای: چایناتاون وارز) - 2009 - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

Rockstar Leeds و Rockstar North این بازی را ساختند و Rockstar Games در 17 مارس 2009 برای Nintendo DS (نینتندو دی‌اس) منتشرش کرد؛ نسخه‌هایی برای PSP، iOS (آی‌اواس) و Android (اندروید) هم بعداً آمدند. داستان در Liberty City اچ‌دی و در 2009، یک سال پس از Grand Theft Auto IV، می‌گذرد. Huang Lee (هوانگ لی)، پسر یک رئیس Triad (تریاد) که به قتل رسیده، مامور تحویل شمشیر میراثی خانواده، Yu Jian (یو جیان)، می‌شود.

این اولین عنوان دستی جهان اچ‌دی است و با نمای بالا و ایزومتریک ساخته شده؛ با این‌حال طبق canon به جهان اچ‌دی تعلق دارد، نه جهان دو بعدی. پیوند مستقیمش با IV از طریق عموی Huang، یعنی Wu «Kenny» Lee (وو «کنی» لی)، برقرار می‌شود که به Triadهای Liberty City در Grand Theft Auto IV وصل است.

Grand Theft Auto V (جی تی ای 5) - 2013

Grand Theft Auto V (جی تی ای 5) - 2013 - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

Rockstar North این بازی را ساخت و Rockstar Games در 17 سپتامبر 2013 منتشرش کرد. صحنه‌ی بازی جنوب San Andreas است: Los Santos و Blaine County (بلین کانتی). این San Andreas با ایالتی که در 2004 دیدیم در پیوستگی جداگانه‌ای قرار دارد. داستان در 2013 می‌گذرد، پنج سال پس از Grand Theft Auto IV.

بازی سه کاراکتر قابل‌بازی دارد: Michael De Santa (مایکل دی سانتا)، سارق بانک بازنشسته؛ Franklin Clinton (فرانکلین کلینتون)، جوانی خیابانی که دنبال فرصت می‌گردد؛ و Trevor Philips (ترور فیلیپس)، همکار سابق و غیرقابل‌پیش‌بینی Michael. پیوند با دنیای IV دو شکل دارد: در دیالوگ‌ها به Niko Bellic اشاره می‌شود و Johnny Klebitz مستقیماً ظاهر می‌شود.

Grand Theft Auto Online (جی تی ای آنلاین) - 2013

Grand Theft Auto Online (جی تی ای آنلاین) - 2013 - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

GTA Online تجربه‌ی multiplayer (چندنفره) در همان Los Santos و Blaine County است که بازیکنان در آن امپراتوری جنایی می‌سازند. داستانش اندکی پیش از روایت Grand Theft Auto V شروع می‌شود و با به‌روزرسانی‌های بعدی جلو می‌رود. شخصیت‌های V، از جمله Lester (لستر)، Franklin و Trevor، در آن حضور دارند و جهان و پیوستگی را با V شریک است.

Grand Theft Auto VI (جی تی ای 6) - 19 نوامبر 2026

Grand Theft Auto VI (جی تی ای 6) - 19 نوامبر 2026 - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

Rockstar Games هم سازنده و هم ناشر این عنوان است و تاریخ انتشارش 19 نوامبر 2026 اعلام شده. صحنه‌ی بازی ایالت Leonida است که از Florida الهام گرفته و شامل نسخه‌ای بازطراحی‌شده از Vice City در HD Universe می‌شود؛ شهری جدا از Vice City بازی منتشرشده در 2002. داستان در دوران معاصر می‌گذرد و سال دقیق آن رسماً تایید نشده است. کاراکترها Lucia Caminos (لوسیا کامینوس) و Jason Duval (جیسون دووال)‌اند، یک زوج جنایتکار که در یک توطئه در سراسر Leonida گرفتار می‌شوند. این بازی بخشی از همان پیوستگی اچ‌دی در کنار IV و V است.

ترتیب داستانی جهان اچ‌دی

سال داستان عنوان مکان کاراکتر انتشار
2008 Grand Theft Auto IV Liberty City و Alderney Niko Bellic 29 آوریل 2008
2009 Chinatown Wars Liberty City Huang Lee 17 مارس 2009
2013 Grand Theft Auto V Los Santos و Blaine County Michael، Franklin، Trevor 17 سپتامبر 2013
اندکی پیش از روایت V و پس از آن GTA Online Los Santos و Blaine County بازیکن 2013
دوران معاصر؛ سال دقیق رسماً تایید نشده Grand Theft Auto VI Leonida و Vice City Lucia Caminos و Jason Duval 19 نوامبر 2026

پیوندهای داستانی درون جهان اچ‌دی

حلقه‌ی اتصال عناوین نوع پیوند
Niko Bellic IV و V اشاره در دیالوگ
Johnny Klebitz The Lost and Damned و V حضور مستقیم
Wu «Kenny» Lee و Triadها IV و Chinatown Wars عموی Huang Lee و Triadهای Liberty City
Lester، Franklin، Trevor V و GTA Online شخصیت‌های مشترک
پیوستگی واحد IV، V و VI تاریخ مدرن یکپارچه

نتیجه اینکه جهان اچ‌دی بیشتر شبیه یک تاریخ مدرن واحد است که هر عنوان بخش تازه‌ای به آن می‌افزاید، نه مجموعه‌ای از خوشه‌های جدا.

پیوندهای داستانی درون جهان اچ‌دی - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

روابط میان جهان‌ها: قوانین بنیادین

سه جهان فقط در سنت‌ها و برندهای سری مشترک‌اند، نه در جغرافیا و تاریخ. جدول زیر قاعده‌ها را خلاصه می‌کند و زیرعنوان‌ها هرکدام را باز می‌کنند.

لایه میان جهان‌ها مشترک است؟ برداشت درست
نام شهرها بله، به‌عنوان سنت سری سه Liberty City و سه Vice City جدا از هم
جغرافیا و تاریخ خیر رویدادها از یک جهان به جهان دیگر نشت نمی‌کنند
شخصیت‌های داستانی خیر هر کاراکتر فقط در جهان خودش زندگی می‌کند
برندهای طنزآمیز بله ثابت‌های دنیای متا
چهره‌های رسانه‌ای کهن‌الگو بله، زندگی‌نامه خیر ثابت‌های متا با گذشته‌ی بازنویسی‌شده

بازنشانی‌های جغرافیایی

نام‌هایی مثل Liberty City، Vice City و San Andreas در هر سه جهان تکرار می‌شوند، اما سنت سری‌اند، نه جغرافیای مشترک. هر نسخه نقشه، تاریخ و ساکنان خودش را دارد.

نام جهان دو بعدی جهان سه بعدی جهان اچ‌دی
Liberty City Grand Theft Auto GTA III، Advance، Liberty City Stories IV، Chinatown Wars
Vice City Grand Theft Auto Vice City، Vice City Stories Grand Theft Auto VI، در ایالت Leonida
San Andreas Grand Theft Auto San Andreas، ایالتی با سه شهر V و GTA Online، جنوب San Andreas با Los Santos و Blaine County

مثال روشن Liberty City است. نسخه‌ی GTA III شهری با سه جزیره‌ی Portland، Staunton Island و Shoreside Vale است که از New York City الهام گرفته؛ نسخه‌ی IV از پایه بازطراحی شده و ایالت همسایه‌ای به نام Alderney دارد. هیچ‌کدام از این دو با شهر Grand Theft Auto سال 1997 جغرافیا یا تاریخ مشترکی ندارند. همین قاعده برای Vice City سال 1986 و نسخه‌ی تازه‌ی Leonida، و برای San Andreas سال 1992 و جنوب San Andreas در V صدق می‌کند.

بعضی صحنه‌ها هم انحصاری‌اند: Anywhere City فقط در جهان دو بعدی دیده می‌شود، و Alderney و Leonida فقط در جهان اچ‌دی. London نیز از این قاعده بیرون نیست؛ اشاره به آن در عناوین بعدی، رویدادهای London 1961 و London 1969 را وارد آن جهان‌ها نمی‌کند.

بازنشانی‌های جغرافیایی - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

پیوستگی شرکتی و دنیای متا

اگر جغرافیا و شخصیت‌ها مرز جهان‌ها را می‌سازند، برندهای ساختگی از این مرزها عبور می‌کنند. شرکت‌ها، زنجیره‌های فست‌فود و محصولات طنزآمیز چسب ساختاری واقعی میان سه جهان‌اند. Sprunk (اسپرانک)، Cluckin' Bell (کلاکین بل)، Burger Shot (برگر شات) و Ammu-Nation (آمو-نیشن) نمونه‌هایی تاییدشده از برندهایی هستند که در دوره‌های مختلف سری حضور دارند؛ یک نوشابه، دو زنجیره‌ی فست‌فود و یک فروشگاه اسلحه.

دلیل این پایداری، لحن انتقادی است. این برندها نقد کلی Rockstar از consumerism (مصرف‌گرایی) و فرهنگ مصرفی آمریکایی‌اند، نقدی که به هیچ سال یا شهر خاصی بسته نیست. به همین دلیل می‌توانند در هر جهان با لحن و جزئیات همان دوره بازتعریف شوند، بی‌آنکه نشانه‌ی یک تاریخ مشترک باشند. این‌ها ثابت‌های meta-world (دنیای متا)ی سری‌اند، نه مدرکی برای وجود یک خط زمانی واحد.

برخورد با تاریخ و کهن‌الگوهای رسانه‌ای

کاراکترها یک جهان در جهان دیگر همسایه‌ی تاریخی کسی نیستند. Carl Johnson و Tommy Vercetti ساکنان جهان سه بعدی‌اند و در HD Universe وجود ندارند: نه به‌عنوان افسانه‌های محلی و نه به‌عنوان گذشته‌ی شهرها. جهان اچ‌دی تاریخ مدرن خودش را از IV تا VI می‌سازد.

استثنای ظاهری، چهره‌های رسانه‌ای طنزآمیزِ تکرارشونده‌اند، مثل Lazlow Jones (لازلو جونز). قاعده‌ی کهن‌الگوی Lazlow این است: چنین شخصیت‌هایی ثابت‌های متا هستند، نه پل زمانی میان جهان‌ها. حضور دوباره‌ی یک مجری یا چهره‌ی رسانه‌ای به معنای عبور یک آدم واحد از جهانی به جهان دیگر نیست. هر جهان زندگی‌نامه و پیشینه‌ی شخصی او را با یک soft reboot (بازنشانی نرم) دوباره تعریف می‌کند و فقط نقش طنزآمیزش ثابت می‌ماند.

برخورد با تاریخ و کهن‌الگوهای رسانه‌ای - چندجهانی Rockstar: سه جهان جی تی ای و روابط میان آن ها

هر جهان، یک شروع تازه

جدا نگه‌داشتن سه پیوستگی، سپر خلاقانه و داستانی Rockstar Games است. با 2D Universe، 3D Universe و HD Universe، استودیو می‌تواند شهرهای نمادینی مثل Liberty City و Vice City را هر بار از صفر بازآفرینی کند، بی‌آنکه زیر بار سال‌ها پیشینه‌ی داستانی خم شود. هر جهان بنیان خودش را دارد: جهان دو بعدی با London و Anywhere City، جهان سه بعدی با شبکه‌ای از پیش‌درآمدها و شخصیت‌های بازگشتی میان 1984 و 2001، و جهان اچ‌دی با تاریخی مدرن که از Liberty City تا Leonida امتداد دارد.

این تفکیک روایت را هم آزاد می‌کند. چون هیچ نسخه‌ای مجبور نیست با تاریخ پیشین هماهنگ باشد، نویسنده‌ها می‌توانند داستان‌های عمیق‌تری بگویند: از Tommy Vercetti و Carl Johnson تا Niko Bellic، Michael، Franklin و Trevor، و حالا Lucia Caminos و Jason Duval. آنچه از جهانی به جهان دیگر می‌ماند لحن طنز، برندهای ساختگی و کهن‌الگوهای رسانه‌ای است، نه بار تناقض‌های گذشته. و چون برچسب‌ها نام پیوستگی‌اند، نه دوربین، Advance در جهان سه بعدی و Chinatown Wars در جهان اچ‌دی نشان می‌دهند که مرز جهان‌ها را روایت می‌کشد، نه فناوری.

برای خواننده‌ی سری، قاعده‌ی کار ساده است: هر بار که با نامی آشنا مثل Vice City روبه‌رو می‌شوید، اول بپرسید در کدام جهانیم. پاسخ این پرسش، انتظارتان از جغرافیا، شخصیت‌ها و تاریخ آن بازی را تعیین می‌کند.