دانشنامه جامع بازی Roblox

ببینید، بذارید همین اول کار یه چیزی رو روشن کنیم. اگه فکر می‌کنید روبلاکس یه بازی ساده برای بچه‌های 5 ساله‌ست که فقط توش می‌پرن و سکه جمع می‌کنن، سخت در اشتباهید! تصور کنید صبح از خواب پا می‌شید، یه قهوه مجازی می‌زنید و می‌رید تو دل یه شهر شلوغ (Brookhaven) تا یه زندگی لاکچری داشته باشید. ظهر که حوصله‌تون سر رفت، یه کاتانا برمی‌دارید و می‌رید وسط انیمه "وان پیس" (Blox Fruits) دمار از روزگار دشمنا درمیارید. شب هم برای اینکه آدرنالین خونتون نیفته، با رفقا می‌رید تو یه هتل نفرین شده (Doors) که هر دری رو باز می‌کنید، ممکنه آخرین کاری باشه که تو زندگیتون کردید.

روبلاکس یه بازی نیست؛ یه موتور تولید رویاست. جاییه که فیزیک، منطق و محدودیت‌های دنیای واقعی رو باید بذارید دم در و لخت بیاید تو! اینجا جاییه که مرز بین "گیمر" بودن و "بازی‌ساز" بودن از بین رفته. حاضرید شیرجه بزنید تو بزرگترین استخر توپ دیجیتالی دنیا؟ پس بزن بریم.

جدول اطلاعات کلیدی

خلاصه داستان بدون اسپویل (اصلاً داستانی داره؟)

خب، برخلاف بازی‌هایی مثل God of War یا The Last of Us که یه خط داستانی مشخص دارن و کارگردان بهت میگه کجا برو و چیکار کن، روبلاکس مثل یه کتابخونه‌ی بی‌نهایته که تمام کتاب‌هاش سفیدن و خودِ پلیرا توش می‌نویسن.

اینجا هیچ "آدم بدِ" مشخصی وجود نداره که بخوای شکستش بدی (مگر اینکه بری تو مپ‌های داستانی). شما یه شهروند توی یه جهان دیجیتالی یا همون "متاورس" هستید. داستان شما از لحظه‌ای شروع میشه که دکمه "Sign Up" رو می‌زنید و آواتار نوب (Noob) خودتون رو می‌سازید.

هدف چیه؟

هدف اینه که "زندگی کنی". یه روز ممکنه داستانت فرار از یه زندان فوق‌امنیتی توی بازی Jailbreak باشه، یه روز دیگه ممکنه داستانت این باشه که چجوری یه پیتزافروشی رو مدیریت کنی. داستان روبلاکس، مجموعه میلیون‌ها مینی‌استوری (Mini-Story) هست که هر روز تو سرورهای بازی اتفاق میفته. درام‌های دوستی، دعواهای کلنی، تلاش برای پول درآوردن و گریه کردن سر باختن توی پارکورها، همش بخشی از داستان نانوشته‌ی این دنیاست.

گیم‌پلی و مکانیک‌ها

این بخش رو باید با دقت بخونید چون روبلاکس واقعاً عجیبه. گیم‌پلی اینجا به دو بخش اصلی تقسیم میشه: مصرف‌کننده (Player) و تولیدکننده (Creator). بیاید بریم تو دلش.

حلقه اصلی گیم‌پلی (برای گیمرها)

وقتی وارد بازی می‌شید، با یه صفحه اصلی (Home) طرفید که شبیه نتفلیکسه، ولی جای فیلم، بازی توشه. گیم‌پلی به شدت متنوعه و به دسته‌بندی‌های زیر تقسیم میشه:

• اوبی‌ها (Obby) : مخفف Obstacle Course. اینا همون مراحل پارکور هستن که باید از روی مواد مذاب بپرید، از لیزرها رد شید و تعادلتون رو حفظ کنید. بعضی‌هاشون آسونن و برای ریلکس کردن خوبن، بعضی‌هاشون مثل Tower of Hell قشنگ برای خرد کردن اعصاب طراحی شدن!
• تایکون‌ها (Tycoon) : عاشق پول درآوردنید؟ تو این مودها شما با یه دستگاه پول‌ساز فسقلی شروع می‌کنید. پول جمع می‌کنید، دستگاه‌های جدید می‌خرید، دیوار می‌کشید، سقف می‌زنید و یهو می‌بینید صاحب یه امپراتوری نظامی یا یه شهربازی غول‌پیکر شدید. حس پیشرفت تو این مودها اعتیادآوره.
• رول‌پلی (Roleplay) : معروف‌ترینش Brookhaven RP هست. اینجا دیگه خبری از امتیاز و کشت و کشتار نیست. شما نقش یه دکتر، پلیس، دزد یا یه بچه رو بازی می‌کنید. خونه می‌خرید، ماشین اسپرت سوار می‌شید و با بقیه چت می‌کنید. این بخش قلب تپنده‌ی اجتماعی روبلاکسه.
• شبیه‌سازها (Simulators) : مثلاً Strongman Simulator. تو این بازی‌ها شما یه کار رو هی تکرار می‌کنید (مثلاً وزنه زدن) تا قوی‌تر بشید، بعد آیتم‌های بهتر می‌خرید تا بتونید وزنه‌های سنگین‌تر بزنید. یه لوپ (Loop) بی‌پایان ولی عجیب ارضاکننده!
• بازی‌های اکشن و شوتر: فکر نکنید چون گرافیکش کارتونیه، شوترهاش مسخره‌ست. بازی‌هایی مثل Arsenal یا Frontlines گان‌پلی (Gunplay) و مکانیک‌هایی دارن که قشنگ تنه می‌زنه به کالاف دیوتی!

سیستم مبارزات

بستگی به مپی داره که توش هستید. تو بازی‌های انیمه‌ای مثل Blox Fruits، مبارزات بر اساس اسکیل (Skill) و کمبو زدن و استفاده از "میوه‌های شیطانی" طراحی شده. باید دکمه‌زنی‌تون خوب باشه و تایمینگ داشته باشید. تو شوترها هم که دقیقاً مثل کانتر یا کالاف، ایم (Aim) و رفلکس حرف اول رو می‌زنه.

ویژگی‌های منحصربه‌فرد (چرا اینقدر خاصه؟)

• کراس-پلتفرم واقعی: رفیقت با گوشی سامسونگ A12 نشسته، تو با PS5 هستی، اون یکی با پی‌سی 300 میلیونی. همتون می‌تونید تو یه سرور کنار هم بازی کنید. این ویژگی باعث شده اکیپ‌های دوستی توی روبلاکس هیچ‌وقت از هم جدا نشن.
• اقتصاد وحشتناک (Robux) : واحد پول بازی "روباکس" نام داره. این پول الکی نیست! با پول واقعی خریده میشه و اگه شما سازنده بازی باشید و بقیه تو بازیتون خرج کنن، می‌تونید اون روباکس رو نقد کنید و دلار بگیرید. خیلی از بچه‌های 14-15 ساله از همین راه میلیونر شدن (به دلار!).
•  توی روبلاکس، شما فقط یه بازیکن نیستید؛ شما سوختِ موتورِ این دنیای بی‌نهایتید. یا بازی کن، یا بازی بساز؛ در هر صورت برنده‌ای."

دنیای بازی و شخصیت‌ها

دنیای روبلاکس "Multiverse" یا چندجهانیه. یعنی چی؟ یعنی هیچ دو مپی شبیه هم نیستن.

طراحی جهان (از لگو تا واقعیت)

قبلاً همه چی تو روبلاکس شبیه لگو بود. بهش می‌گفتن استایل "Studs". همه چی چهارگوش و ساده. اما الان؟ وارد مپ‌هایی می‌شید که باورتون نمیشه این روبلاکسه. نورپردازی‌های پویا، سایه‌های دقیق و تکسچرهای باکیفیت.

شما می‌تونید یه لحظه تو یه شهر سایبری (Cyberpunk) باشید، دکمه خروج رو بزنید و وارد یه جنگل فانتزی قرون وسطایی بشید. اتمسفر بازی کاملاً دستِ سازنده‌ی اون مپ (Experience) خاصه.

شخصیت‌های کلیدی

اینجا  NPCهای داستانی کمتری داریم و قهرمان اصلی "آواتار" خودتونه.

• آواتار شما: شخصی‌سازی توی روبلاکس دیوانه‌واره. می‌خواید یه شوالیه با بال‌های اژدها باشید؟ میشه. می‌خواید یه توالت فرنگی باشید که پا داره؟ اونم میشه! دو مدل اصلی آواتار داریم:
• :R6 مدل کلاسیک و قدیمی که مفاصل کمی داره و راه رفتنش بامزه‌ست. پروپلیرها و پارکوربازها عاشقشن.
• :R15 مدل جدیدتر با مفاصل بیشتر که انیمیشن‌های نرم‌تر و واقعی‌تری داره.
• :Builderman یه جورایی خدای این دنیاست! اکانت رسمی دیوید بازوکی (سازنده بازی) که اولِ کاری به همه اد-فرند می‌داد.
• :Noobs اون کاراکترهای زرد با شلوار آبی و پیرهن سبز. اولش نشونه تازه‌واردا بود، الان شده یه نماد فرهنگی و حتی پروها هم گاهی تیپ نوب می‌زنن تا بقیه رو ترول کنن!

گرافیک و صدا

اینجا جاییه که خیلیا قضاوتش می‌کنن، ولی بذارید دقیق بشیم.

جلوه‌های بصری: ساده ولی قدرتمند

موتور پایه گرافیکی روبلاکس طوری طراحی شده که روی ضعیف‌ترین گوشی‌های اندرویدی هم بالا بیاد. برای همین بیسِ کار ساده‌ست. اما با آپدیت‌های جدید، قابلیت‌هایی مثل Dynamic Lighting (نورپردازی پویا) و PBR Textures اضافه شده. الان مپ‌های شوکیس (Showcase) توی روبلاکس هست که گرافیکش با آنریل انجین 4 رقابت می‌کنه!

انیمیشن‌ها هم خیلی پیشرفت کردن. قبلاً همه مثل ربات راه می‌رفتن، الان با سیستم Dynamic Heads حتی حالت چهره و لب‌خونی کاراکترها وقتی تو ویس‌چت حرف می‌زنید تغییر می‌کنه.

موسیقی و صداگذاری: سمفونی "اوف"

کیه که صدای معروف مرگ توی روبلاکس (Oof) رو نشناسه؟ گرچه به خاطر کپی‌رایت حذف شد، اما تو قلب ما زنده‌ست!

موسیقی توی روبلاکس یه چیز واحد نیست. هر مپی آهنگ خودشو داره. تو بازی‌های ترسناک، صداگذاری سه بعدی (3D Audio) مو به تنتون سیخ می‌کنه؛ صدای پای هیولا رو دقیقاً از جهتی که داره میاد می‌شنوید. تو بازی‌های پارتی و دیسکو هم که جدیدترین آهنگ‌های پاپ پخش میشه.

یه قابلیت خفن دیگه Voice Chat یا همون Spatial Voice هست. یعنی اگه تو بازی به کسی نزدیک بشی صداشو بلندتر می‌شنوی و اگه دور بشی صداش کم میشه. این قابلیت رول‌پلی‌ها رو کلاً یه لول ارتقا داده.

توسعه و بازخوردها

روند توسعه: از فیزیک دبیرستان تا امپراتوری جهانی

شاید باورتون نشه ولی ایده روبلاکس سال 1989 (خیلی قبل از اینکه خیلیا مون به دنیا بیایم) توی ذهن دیوید بازوکی و اریک کسل شکل گرفت. اون موقع اسمش "Interactive   Physics" بود و یه برنامه آموزشی براس درس فیزیک بود.

بعدش شد DynaBlocks و نهایتاً سال 2006 شد:    Roblox 

سال‌های اول خیلی خلوت بود. گرافیک داغون، سرورهای لگ‌دار. اما تیم توسعه دهنده یه تصمیم هوشمندانه گرفت: "به جای اینکه ما برای بچه‌ها بازی بسازیم، اجازه بدیم خودشون بسازن."

همین تصمیم و البته دوران قرنطینه کرونا (COVID-19) باعث شد روبلاکس منفجر بشه. بچه‌ها که نمی‌تونستن برن بیرون، تو روبلاکس قرار می‌ذاشتن، تولد می‌گرفتن و کلاس درس برگزار می‌کردن.

واکنش‌ها و انتقادات

منتقدان همیشه دو تا نظر دارن:

1. مثبت: خلاقیت بچه‌ها رو شکوفا می‌کنه و بهشون برنامه‌نویسی و اقتصاد یاد میده.

2. منفی: سیستم چت بازی با اینکه فیلتر داره، گاهی جای امنی نیست (که البته الان خیلی سخت‌گیرتر شدن). و بحث دیگه اینکه می‌گن روبلاکس از کارِ توسعه دهنده‌های کم‌سن و سال سوءاستفاده می‌کنه و درصد زیادی از پولشون رو برمی‌داره.

آمار فروش و استقبال (غول بی شاخ و دم!)

اعداد روبلاکس شوخی‌بردار نیستن. این بخش رو بخونید تا کرک و پرتون بریزه:

• کاربران فعال روزانه: بیشتر از 70 میلیون نفر! یعنی تقریباً به اندازه جمعیت کل کشور ایران یا ترکیه، هر روز آدم میره تو این بازی.
• ساعت بازی: کاربرا سالانه میلیاردها ساعت وقت توش می‌گذرونن.
• اقتصاد: تا حالا میلیاردها دلار به توسعه‌دهنده‌های بازی (که اکثرشون زیر 20 سالن) پول پرداخت شده. بازی Adopt Me! به تنهایی بیش از 30 میلیارد بار ویزیت شده. این عدد از جمعیت کل تاریخ بشریت بیشتره!
• موبایل: یکی از پردانلودترین اپلیکیشن‌های تاریخ گوگل پلی و اپ استور. همیشه اون بالاها کنار اینستاگرام و تیک‌تاک نشسته.

تاثیر و میراث بازی

روبلاکس صنعت گیم رو تغییر داد. چجوری؟

1. دموکراتیک کردن بازی‌سازی: قبلاً برای بازی‌ساز شدن باید مهندس کامپیوتر می‌بودی و توی شرکت‌های بزرگ کار می‌کردی. روبلاکس به یه بچه 10 ساله یاد داد که می‌تونه بازی بسازه و پول دربیاره.
2. مفهوم متاورس: مارک زاکربرگ (مدیر متا/فیسبوک) کلی پول خرج کرد تا متاورس بسازه و شکست خورد. روبلاکس سال‌هاست که متاورس رو ساخته و داره اجراش می‌کنه. کنسرت‌های لیل نس اکس (Lil Nas X) و برندهایی مثل نایکی (Nikeland) و گوچی (Gucci Town) که توی روبلاکس شعبه زدن، نشون میده این پلتفرم چقدر نفوذ داره.
3. فرهنگ اینترنت: کلی از میم‌ها (Memes)، اصطلاحات و ویدیوهای یوتیوب از دلِ همین بازی اومده بیرون. یوتیوبرهایی مثل Flamingo فقط با همین بازی به درآمدهای نجومی رسیدن.

سیستم مورد نیاز

خبر خوب اینه که روبلاکس خیلی سبکه. روی لپ‌تاپ ذغالی بابابزرگتون هم احتمالاً اجرا میشه، ولی اگه می‌خواید لگ نداشته باشید و گرافیک رو ببرید بالا، به سیستم زیر نگاه کنید.

نکته برای موبایل پلیرها: اگه گوشیتون قدیمیه، توی تنظیمات بازی گرافیک رو بذارید روی Manual و بکشید پایین‌ترین حالت. شاید زشت بشه ولی حداقل گوشیتون تبدیل به بخاری نمیشه!

لیست جوایز

روبلاکس شاید "Game of the Year" مراسم‌های بزرگ رو نبرده باشه (چون تکنیکال یه بازی نیست)، ولی جوایز مهمی داره:

• :BAFTA Games Awards کاندیدای همیشگی بخش "بازی‌های در حال تکامل.(Evolving Game) 
• :Kids Choice Awards اینو دیگه تقریباً کنترات برداشته! سال‌های متوالی برنده بهترین بازی ویدیویی از نگاه بچه‌ها شده.

جمع‌بندی و حرف آخر

برای چه کسانی مناسب است؟

راستش رو بخواید؟ برای همه.

• اگه خلاقید و دوست دارید مولد و سازنده باشید: Roblox Studio بهشت شماست.
• اگه اجتماعی هستید و دنبال رفیق می‌گردید: مپ‌های رول‌پلی منتظرتونن.
• اگه هیجان می‌خواید: پارکورها و شوترها.
• اگه سیستم قوی ندارید: روبلاکس هواتونو داره.

جمله پایانی:

"روبلاکس شاید گرافیکش بلوکی باشه، اما تجربه‌ای که میده از واقعی‌ترین بازی‌های دنیا هم واقعی‌تره. اینجا جاییه که رویاهای پیکسلی به خاطرات موندگار تبدیل میشن. پس معطل چی هستی؟ بیا تو، سرور خالیه!"